English Tiếng Việt


Lựa chọn phương pháp điều trị suy thận

Thận lọc hết chất thải từ máu và điều hoà một số chức năng khác trong cơ thể bạn. Khi chức năng thận bị hỏng, bạn cần phải có một phương pháp chữa trị thay thế cho chức năng thận. Nếu bạn quyết định chữa trị, bạn có thể chọn một trong số phương pháp sau: lọc máu màng bụng, lọc máu theo định kỳ, và cấy ghép thận mới. Mỗi phương pháp đều có những ưu, nhược điểm riêng;


Bằng cách nghiên cứu các phương pháp, bạn có thể làm việc với bác sỹ để quyết định được phương pháp nào tốt nhất cho bạn. Bất kể bạn chọn cách nào, bạn cũng sẽ có một vài thay đổi trong cuộc sống, bao gồm bạn phải ăn kiêng ra sao và phải lập lại kế hoạch cho các hoạt động của bạn. Nhưng cùng với sự giúp đỡ của các bác sỹ, y tá, gia đình và bạn bè, bạn sẽ có một cuộc sống đầy đủ và năng động.

Khi nào thận của bạn bị hỏng

Thận khoẻ mạnh là thận lọc nước dư thừa, các khoáng chất và chất thải ra khỏi máu của bạn. Thận cũng tạo hóc-môn giúp xương chắc khoẻ và máu sạch sẽ. Khi thận bị hư, những chất thải độc hại vẫn giữ trong cơ thể  bạn, huyết áp có thể tăng cao, và cơ thể bạn sẽ bị ứ nước, nó sẽ không tạo ra đủ hồng cầu và gây nên:

  • Bất thường chức năng não 
  • Viêm túi bao quanh tim (bệnh viêm màng ngoài tim) 
  • Lượng axit trong máu cao (nhiễm axit) mà không xử trí được bằng các cách khác 
  • Suy tim 
  • Lượng nước ứ thừa trong cơ thể quá nhiều 
  • Ứ thừa nước trong phổi (phù phổi) mà không xử trí được bằng các cách khác
  • Lượng Kali trong máu quá cao (tăng Kali huyết)

       Khi thận hư, bạn cần phải có một phương pháp chữa trị.

PHƯƠNG PHÁP THỨ NHẤT: LỌC MÁU - CHẠY THẬN NHÂN TẠO

Mục đích:

Chạy thận nhân tạo sẽ lọc máu của bạn bằng một cái máy để tạm thời loại bỏ các chất thải ra khỏi cơ thể bạn, bao gồm các chất độc hại, muối dư và nước. Lọc máu giúp kiểm soát huyết áp và giúp cơ thể bạn cân bằng được các khoáng chất quan trọng như Kali, muối, Can xi và Carbonat Axit.

Cơ chế hoạt động

Lọc máu là sử dụng một bộ lọc đặc biệt gọi là máy thẩm tách, có chức năng như một quả thận nhân tạo để lọc máu cho bạn. Trong quá trình thẩm tách, máu của bạn sẽ đi qua một ống dẫn đến bộ lọc (thẩm tách), nó sẽ lọc hết chất thải & nước thừa. Sau đó máu sạch sẽ được đưa lại cơ thể bạn qua một ống khác. Bộ thẩm tách (lọc) nối với một máy có điều khiển dòng chảy của máu và loại bỏ các chất độc hại từ máu của bạn.

Thông thường cần chạy thận nhân tạo 3 lần một tuần; mỗi lần kéo dài từ 3 đến 5 giờ. Trong khi lọc máu, bạn vẫn có thể đọc sách, viết lách, ngủ, nói chuyện hay xem TV.

Chuẩn bị sẵn sàng

Nếu bạn chọn phương pháp lọc máu (thẩm tách), trước khi tiến hành lọc một vài tháng, bạn cần làm phẫu thuật cầu tay. Bạn có thể phải ở lại bệnh viện qua đêm, nhưng phần lớn bệnh nhân làm phẫu thuật cầu tay không cần phải nằm viện. Làm phẫu thuật cầu tay giúp cho máu chảy từ cơ thể bạn vào máy lọc và máu bơm lại cơ thể được dễ dàng hơn, có hai loại chính là đường rò và cấy ghép mô.

  • Phẫu thuật đường rò sử dụng ngay các mạch máu của bạn, động mạch được nối với tĩnh mạch và thường làm ở cẳng tay. Nó giúp cho dòng máu chảy mạnh hơn, tĩnh mạch cũng sẽ rộng hơn, khoẻ hơn, và sẽ chịu được việc đâm kim tiêm nhiều lần vào đó. Cách này là cách được làm nhiều hơn. Phẫu thuật này cần một vài tuần sau rồi mới có thể sử dụng được.
  • Phẫu thuật ghép mô là nối động mạch với tĩnh mạch bằng một ống nhân tạo. Nó không cần đợi như phẫu thuật đường rò, mà có thể sử dụng ngay sau khi lắp đặt. nhưng phẫu thuật này thường có nhiều biến chứng như nhiễm trùng và bị nghẽn mạch.

Trước khi lọc máu, sẽ phải đâm kim để lấy máu ra. Có thể bạn sẽ được gây tê nhẹ để giảm đau.

Nếu thận của bạn bị suy quá nhanh, bạn có thể không đủ thời gian làm phẫu thuật cầu tay trước kỳ lọc máu. Bạn có thể phải dùng tạm thời một ống thông, một ống sẽ được đặt ở tĩnh mạch của bạn tại cổ, ngực hay ở bẹn. Một vài người cũng dùng ống này trong một thời gian dài. Những ống này cũng cần phải đặt  3 tuần và phải đặt dưới da để dễ dàng hơn và tránh biến chứng.

Ai sẽ thực hiện lọc máu cho bạn

Thông thường lọc máu cần được thực hiện ở bệnh viện có các bác sỹ, y tá và kỹ thuật viên theo dõi. Ở một số nước, có thể làm tại nhà với sự trợ giúp của người thân. Nếu bạn định làm tại nhà, người thân của bạn cần phải được đào tạo cẩn thận.

Những biến chứng có thể có

  • Sốt
  • Vi khuẩn hay chất gây sốt có trong dòng máu
  • Phản ứng với lọc máu
  • Dị ứng với dịch lọc
  • Tụt huyết áp
  • Rút quá nhiều nước
  • Loạn nhịp tim
  • Lượng Kali bất thường trong máu
  • Khí vào do hở đường máu
  • Chảy máu bất thường ở ruột, não, mắt
  • Phải dùng Heparin để chống đông máu
  • Nhiễm trùng

Những vấn đề liên quan đến cầu tay thường là nguyên nhân chính làm bạn phải đến viện, có thể là nhiễm trùng, nghẽn máu, hoặc dòng chảy kém. Bác sỹ có thể điều chỉnh, tuy nhiên bạn cũng có thể phải làm phẫu thuật lại để đạt được kết quả như ý.

Một vẫn đề khác bạn có thể gặp phải là sự thay đổi quá nhanh lượng nước và cân bằng các chất hoá học trong quá trình điều trị. Chuột rút, hạ huyết áp là hai biến chứng điển hình. Hạ huyết áp có thể làm bạn cảm thấy mệt mỏi, choáng váng, hay nôn nao, buồn nôn.

Chắc chắn bạn sẽ mất một vài tháng để thích nghi với việc chạy thận nhân tạo. Các biến chứng thường được chữa trị khỏi nhanh chóng và dễ dàng, nhưng bạn cần phải báo cho bác sỹ biết. Bạn sẽ tránh được rất nhiều biến chứng nếu bạn theo một chế độ ăn kiêng, hạn chế uống nước, và uống đủ thuốc theo đơn của bác sỹ.

Chế độ ăn kiêng cho bệnh nhân chạy thận nhân tạo

 Lọc máu và ăn kiêng đúng mức sẽ giảm đáng kể lượng nước dư thừa và các chất thải trong máu của bạn. Chuyên gia dinh dưỡng ở trung tâm lọc máu sẽ lên kế hoạch ăn kiêng cho bạn theo yêu cầu của bác sỹ. Khi lựa chọn thực phẩm, hãy nhớ:

  • Ăn đủ số thức ăn có hàm lượng protein cao như thịt, thịt gà và cá.
  • Kiểm soát số lượng Kali mà bạn ăn vào. Kali có ở trong một số muối, một số hoa quả như chuối, cam, rau, sô-cô-la, quả khô. Ăn nhiều thức ăn chứa Kali có thể rất nguy hiểm cho tim của bạn.
  • Hạn chế số lượng nước uống. Khi thận không còn hoạt động, nước dư thừa giữ lại trong cơ thể bạn rất nhiều. Ứ nước quá nhiều có thể làm bạn bị cao huyết áp, tim có vấn đề, chuột rút hay hạ huyết áp trong khi lọc máu.
  • Tránh dùng muối. Những thực phẩm quá mặn sẽ làm bạn bị khát nước và làm cơ thể bạn luôn giữ nước.
  • Hạn chế các loại thực phẩm như sữa, pho-mát, lạc, đậu Hà Lan, sô-cô-la đen, vì những thực phẩm này chứa rất nhiều phốt-pho. Phốt-pho nhiều trong máu làm can-xi trong xương bị lấy bớt, nó sẽ làm cho bạn yếu ớt và có thể  bị giòn xương hay bị viêm khớp. Để tránh các bệnh về xương, bác sỹ có thể cho bạn dùng thêm một số thuốc, và bạn phải dùng hàng ngày theo chỉ dẫn của bác sỹ.

Những thuận lợi và khó khăn

Cũng một tình huống nhưng mỗi người có cách phản ứng khác nhau. Điều này có thể là bất lợi với người này nhưng lại là tốt với người khác. Hãy xem một danh sách những thuận lợi và khó khăn cho việc lọc máu tại nhà hay tại bệnh viện

Tại trung tâm lọc máu

Thuận lợi

+ Các thiết bị luôn sẵn sàng

+ Bạn luôn có bác sỹ, y tá bên cạnh

+ Bạn có thể làm quen được với các bệnh nhân khác

Khó khăn

- Lịch chạy thận nhân tạo luôn phải cố định sẵn

- Bạn cần phải đi đến trung tâm mới lọc máu được.

Lọc máu tại nhà

Thuận lợi

+ Bạn có thể làm bất kể giờ nào bạn muốn (nhưng bạn vẫn phải theo số lần lọc mà bác sỹ đã yêu cầu)

+ Bạn không phải đi đến trung tâm.

+ Bạn sẽ có cảm giác rất độc lập.

Khó khăn

- Bạn cần phải có người giúp đỡ.

- Gia đình bạn có thể thấy áp lực với việc phải theo dõi quá trình trị liệu.

- Bạn và người thân cần phải được đào tạo.

- Bạn cần chỗ để máy và các phụ kiện.

Cùng làm việc với đội ngũ chăm sóc y tế của bạn

Các câu hỏi bạn có thể hỏi:

  • Chạy thận nhân tạo có phải là phương pháp tốt nhất cho bạn không? Tại sao?
  • Nếu tôi chạy thận tại bệnh viện, tôi có được quyền lựa chọn bệnh viện không?
  • Với một trung tâm lọc máu, tôi cần phải để ý vấn đề gì?
  • Bác sỹ thận có đến khám cho tôi tại trung tâm lọc máu không?
  • Cảm giác lọc máu ra sao?
  • Thế nào là tự lọc máu ?
  • Lọc máu tại nhà có khả thi không? Cần phải mất bao nhiêu thời gian để học? Ai sẽ dạy cho tôi và người thân của tôi?
  • Loại hình đâm kim tiêm nào phù hợp với tôi nhất?
  • Khi là bệnh nhân chạy thận nhân tạo, tôi có làm việc tiếp được không? Tôi có thể lọc máu vào ban đêm không?
  • Tôi cần tập thể dục thế nào?
  • Ai sẽ là người chăm sóc chính cho tôi? họ có thể giúp cho tôi những gì?

PHƯƠNG PHÁP THỨ HAI: LỌC MÁU MÀNG BỤNG

Mục đích

Lọc máu màng bụng là một cách thức khác để loại bỏ nước dư thừa, chất thải và các chất độc hại ra khỏi cơ thể bạn. Phương pháp lọc máu này dùng những đường mạch ở màng bụng để lọc máu, người ta gọi là lọc máu màng bụng và nó cũng hoạt động như một quả thận nhân tạo.

Cơ chế hoạt động

Một hỗn hợp khoáng chất và đường hòa tan trong nước, đó là dung dịch lọc. Đường, được gọi là dextroza, lấy nước, hóa chất và nước dư thừa từ mạch máu ở trong màng bụng của bạn để đưa đến dung dịch lọc. Sau vài giờ, dung dịch chảy từ bụng của bạn qua một ống, và lấy đi tất cả những chất dư thừa theo nó. Sau đó màng bụng của bạn sẽ được bơm đầy với dung dịch sạch, và chu trình lại được lặp lại. Quá trình lấy đi và bơm đầy lại như vậy được gọi là một quá trình trao đổi.

Chuẩn bị sẵn sàng

Trước lần lọc máu đầu tiên, cần phải có một cuộc tiểu phẫu, một ống nhỏ mềm gọi là “catheter” được đặt trong bụng của bạn. Ống này sẽ bắt đầu hoạt động hiệu quả sau khoảng 10 ngày đến 2 hoặc 3 tuần, đủ thời gian cho chỗ phẫu thuật đặt được liền miệng. Lên kế hoạch đặt ống “catheter” có thể làm cho quá trình trị liệu đạt kết quả tốt hơn. Ống này sẽ được đặt vĩnh viễn, để giúp chuyển dịch lọc đến và đi từ màng bụng của bạn.

Các loại hình lọc máu màng bụng

Có 3 loại lọc máu màng bụng

1. Lọc máu liên tục, người bệnh có thể đi lại được (CAPD)

CAPD không cần máy móc và có thể làm bất kể ở chỗ nào chỉ cần sạch sẽ. Với CAPD, máu của bạn lúc nào cũng được lọc.  Dung dịch lọc chuyển từ một túi ni-lon qua ống đến màng bụng của bạn, dung dịch ở đó khoảng vài giờ trong ống catherer kín. Thời gian dung dịch lọc ở trong màng bụng của bạn được gọi là thời gian dừng. Sau đó, qua ống dẫn lưu rút hết dung dịch lọc vào một túi để bỏ đi. Rồi lại tiếp tục làm đầy màng bụng của bạn bằng dung dịch lọc mới và quá trình lọc lại tiếp tục. Với CAPD, dung dịch lọc ở trong màng bụng của bạn một khoảng thời gian từ 4 đến 6 tiếng (hoặc hơn). Quá trình lấy dung dịch bẩn ra và thay dung dịch lọc sạch mới mất khoảng 30 – 40 phút. Phần lớn bệnh nhân thay dung dịch lọc ít nhất 4 lần mỗi ngày và ngủ khi dung dịch lọc trong thời gian dừng. Với CAPD, không cần thiết phải dậy và thay dung dịch lọc vào ban đêm.

2. Lọc máu màng bụng theo chu kỳ (CCPD)

CCPD dùng một máy gọi là máy làmtheo chu kỳ để đưa vào và lấy ra dung dịch lọc khỏi màng bụng của bạn khoảng 3đên 5 lần vào ban đêm trong khi bạn ngủ. Sáng ra, khi tỉnh dậy, bạn bắt đầu mộtlần trao đổi mới với khoảng thời gian dừng là toàn bộ thời gian còn lại trongngày. Bạn có thể làm thêm một lần thay nữa vào giữa buổi chiều để tăng việc bỏ bớt nước ứ thừa và các chất độc hại khỏi cơ thể bạn.

3. Kết hợp giữa CAPD và CCPD

Nếu bạn nặng hơn 175 pounds hoặc việc lọc máu màng bụng lọc rất chậm, bạn có thể cần kết hợp cả 2 phương pháp CAPD và CCPD. Ví dụ, một số người làm phương pháp lọc máu theo chu kỳ bằng máy vào buổi tối nhưng ban ngày lại dùng CAPD. Một số khác thay đổi 4 lần trong này và dùng máy lọc chu kỳ làm một lần trong đêm. Bạn cần nghe theo lời khuyên của bác sỹ để quyết định được lịch lọc máu nào là tốt nhất cho bạn.

Ai sẽ làm lọc máu cho bạn

Cả hai cách lọc bệnh nhân đều có thể tự làm không cần sự giúp đỡ của người khác. CAPD là cách lọc mà không cần máy móc trợ giúp. Tuy nhiên CCPD, cần có máy để loại bỏ chất thải và bơm dung dịch lọc vào màng bụng.

Những biến chứng có thể có

  • Chảy máu
  • Khi làm phẫu thuật đặt ống catheter, bác sỹ có thể vô tình làm tổn thương nội tạng, hoặc bị chảy máu trong mà không biết. 
  • Ống catheter không dính với thành bụng 
  • Nhiễm trùng
  • Quá trình lọc có thể không được vô khuẩn 
  • Mất Albumin trong quá trình lọc 
  • Gây sẹo ở bụng
  • Viêm nhiễm, nhiễm trùng, chất điện giải có trong dịch lọc 
  • Mức đường huyết cao 
  • Thoát vị bẹn
  • Táo bón

Biến chứng phổ biến nhất của lọc máu màng bụng là bị viêm màng bụng, là một nhiễm khuẩn nghiêm trọng. Nhiễm khuẩn này có thể xuất hiện khi mở hay khi đặt ống catheter vào cơ thể bạn hoặc viêm nhiễm xuất hiện khi catheter được nối hoặc dứt ra khỏi túi. Viêm màng bụng cần được điều trị bằng kháng sinh theo chỉ dẫn của bác sỹ.

Để tránh bị viêm màng bụng, bạn cần hết sức cẩn thận làm theo quy trình chuẩn xác, học cách nhận biết những dấu hiệu viêm màng bụng sớm, có thể là sốt, màu bất thường hoặc đục của nước thải, đỏ hoặc đau xung quanh chỗ đặt catheter. Nói lại với bác sỹ ngay lập tức những triệu chứng này thì viêm màng bụng có thể được chữa trị nhanh, và tránh được những biến chứng nguy hiểm.

Ăn kiêng dành cho bệnh nhân lọc máu màng bụng

Bệnh nhân lọc máu màng bụng ăn kiêng hơi khác so với bệnh nhân thẩm tách:

  • Bạn vẫn cần hạn chế muối và nước, nhưng bạn có thể được ăn uống nhiều hơn so với bệnh nhân theo phương pháp thẩm tách.
  • Bạn cần phải ăn nhiều protein hơn.
  • Bạn cần hạn chế các thức ăn chứa Kali.
  • Bạn có thể phải giảm lượng Ca-lo ăn vào vì nhiều Calo có thể làm bạn tăng cân.

Bác sỹ và chuyên gia dinh dưỡng sẽ cho bạn một thực đơn ăn kiêng hợp lý.

Thuận lợi và khó khăn

Mỗi một loại hình lọc máu màng bụng có những thuận lợi và khó khăn riêng

Lọc máu màng bụng

CAPD

Thuận lợi

+ Bạn có thể tự làm được.

+ Bạn có thể làm vào giờ bạn chọn miễn làm bạn đổi đủ số lần yêu cầu trong ngày

+ Bạn có thể làm ở bất kỳ đâu.

+ Bạn không cần phụ thuộc máy móc.

Khó khăn

- Nó ảnh hưởng đến lịch làm việc hàng ngày của bạn.

- Là phương pháp lọc liên tục, nên cần phải làm cả 7 ngày trong tuần.

- Bạn có thể bị viêm màng bụng.

- Một số bệnh nhân không đạt được mức lọc yêu cầu với PD.

CCPD

Thuận lợi

+ Bạn có thể thực hiện vào ban đêm, chủ yếu lúc đang ngủ.

+ Bạn không phải thay đổi vào ban ngày.

Khó khăn

- Bạn cần có máy móc hỗ trợ.

- Bạn khó di chuyển đi lại khi đang nối với máy

Làm việc với các bác sỹ

Bạn có thể hỏi các câu hỏi:

  • Có phải lọc máu màng bụng là tốt nhất đối với tôi? Tại sao? Nếu đúng thì cách nào là phù hợp nhất?
  • Tôi phải mất bao nhiêu thời gian để học cách lọc máu?
  • Cảm giác lọc máu màng bụng là thế nào?
  • Lọc máu màng bụng sẽ ảnh hưởng đến huyết áp như thế nào?
  • Làm sao để nhận biết tôi bị viêm màng bụng? Chữa trị ra sao?
  • Là bệnh nhân lọc máu màng bụng, tôi có thể tiếp tục làm việc được không?
  • Tôi phải tập thể dục ở mức nào?
  • Tôi có thể cất các thiết bị lọc máu ở đâu?
  • Bao lâu phải đến gặp bác sỹ một lần?
  • Các bác sỹ có thể giúp gì cho tôi?
  • Khi có vấn đề xảy ra, tôi cần liên hệ với ai?

Lọc máu không phải là cách chữa khỏi bệnh

Thẩm tách và lọc máu màng bụng là những phương pháp trị liệu giúp thay thế hoạt động của thận. Phương pháp này giúp bạn cảm thấy khoẻ hơn và sống lâu hơn, nhưng nó không chữa khỏi bệnh suy thận của bạn. Mặc dù, hiện nay bệnh nhân suy thận sống lâu hơn rất nhiều, nhưng do chức năng thận bị hỏng, nó có thể gây ra các biến chứng về bệnh khác như tim, các bệnh về xương, viêm khớp, thần kinh bị phá huỷ, vô sinh, suy dinh dưỡng. Các biến chứng này cũng không được chữa khỏi bằng lọc máu, nhưng ngày nay, các bác sỹ có nhiều cách mới và tiên tiến hơn để ngăn chặn các biến chứng hoặc chữa khỏi. Bạn cần nói với bác sỹ các triệu chứng bệnh.

PHƯƠNG PHÁP THỨ BA: CẤY GHÉP THẬN

Mục đích

Phẫu thuật cấy ghép thận là lấy một quả thận khoẻ mạnh của người khác và cấy ghép vào cơ thể bạn. Thận được cấy ghép sẽ làm việc thay cho thận đã bị hỏng của bạn.

Cơ chế

Phẫu thuật ở bụng dưới của bạn để đặt quả thận mới, sẽ nối động mạch và tĩnh mạch của quả thận với động mạch và tĩnh mạch của bạn. Máu của bạn sẽ chảy qua quả thận mới, tạo ra nước tiểu, y như quả thận cũ của bạn khi còn làm việc. Thận mới cấy ghép có thể hoạt động ngay hoặc phải mất một vài tuần sau mới tạo ra nước tiểu. Thận mới sẽ được để nguyên trong đó và hoạt động bình thường chỉ trừ khi nó bị nhiễm trùng hoặc làm huyết áp tăng cao.

Sẵn sàng

Phẫu thuật cấy ghép thận trải qua rất nhiều bước. Đầu tiên, cần phải nói chuyện với bác sỹ, vì không phải ai cũng có thể cấy ghép được. Bác sỹ sẽ nói cho bạn biết bạn tình trạng sức khoẻ của bạn có thể nguy hiểm nếu cấy ghép hay sẽ thành công.

Bạn có thể nhận thận từ một thành viên trong gia đình (người đang sống, là người hiến thận), hoặc từ một người vừa đột ngột qua đời (từ người đã mất), hoặc đôi khi từ vợ/chồng hoặc bạn bè (người hiến thận đang sống nhưng không phải họ hàng). Nếu bạn không có người hiến thận, bạn sẽ phải chờ thận từ người đã mất. Thời gian chờ đợi có khi kéo dài đến vài năm.

Các bác sỹ sẽ dựa vào ba yếu tố chính để xem thận của người hiến và người nhận có hợp không. Những yếu tố này sẽ dự đoán được cơ thể bạn thích nghi với thận mới hay không chấp nhận.

  • Nhóm máu. Nhóm máu của bạn (A, B, AB, hoặc O) cần phải tương thích với nhóm máu người hiến thận. Nhóm máu là yếu tố quan trọng nhất để xác định việc tương thích hay không.
  • Kháng nguyên bạch cầu (HLAs). Bạn có một bộ 6 kháng thể quan trọng gọi là HLAs, bạn có 3 kháng thể từ mẹ và 3 kháng thể từ cha. Những thành viên trong gia đình thường có kháng thể phù hợp. Bạn vẫn có thể nhận quả thận có HLAs không hoàn toàn tương thích nhưng nhóm máu của bạn trùng với nhóm máu người hiến thận và một số test khác cho kết quả âm tính.
  • So nghiệm chéo kháng thể.  Xét nghiệm cuối cùng trước khi cấy ghép là song hiệm chéo. Một mẫu máu  của bạn sẽ được trộn với mẫu máu của người hiến thận cho vào trong 1 ống nghiệm, và xem có phản ứng gì không. Nếu không có phản ứng nào xảy ra, kết quả đó được gọi là so nghiệm chéo âm tính, và phẫu thuật cấy ghép có thể được tiến hành.

Thời gian chờ đợi

Thời gian chờ đợi để có một quả thận cấy ghép không cố định. Vì đôi khi không phải lúc nào cũng có người qua đời đột ngột và đồng ý hiến nội tạng, bạn cần phải xếp danh sách chờ. Tuy nhiên, nếu có một người tình nguyện hiến thận cho bạn, phẫu thuật cấy ghép có thể được thu xếp ngay khi cả 2 đã sẵn sàng. Hiến thận là một giải pháp tuyệt vời tránh việc chờ đợi.

Phẫu thuật kéo dài khoảng 3 đến 4 giờ. Bạn phải nằm viện khoảng 1 tuần. Sau khi ra viện, bạn vẫn phải đến kiểm tra thường xuyên.

Nếu có một ai đó cho bạn thận, người hiến thận đó cũng phải nằm viện một thời gian gần như bạn. Tuy nhiên, với phương pháp kỹ thuật mới, việc lấy thận của người hiến chỉ bằng một đường rạch nhỏ, nên người hiến thận có thể chỉ phải nằm việc 2 đến 3 ngày.

Khoảng 85 đến 90% số ca cấy ghép lấy thận từ những người đã mất hoạt động bình thường sau một năm phẫu thuật. Các ca cấy ghép lấy thận từ người hiến thận đang sống thường hoạt động tốt hơn bởi vì có các yếu tố tương thích gần hơn.

Những biến chứng có thể có

Cấy ghép là phương pháp gần như là chữa khỏi suy thận. Nhưng bất kể là sự tương thích giữa người hiến thận và người nhận thế nào, đôi khi cơ thể bạn vẫn từ chối quả thận mới. Nguyên nhân chính của việc đào thải này là do bạn không dùng thuốc như chỉ dẫn.

Bác sỹ sẽ cho bạn dùng một loại thuốc gọi là thuốc ức chế miễn dịch để ngăn chặn hệ thống miễn dịch của cơ thể bạn tấn công quả thận mới, quá trình đó gọi là đào thải. Bạn cần phải dùng thuốc ức chế miễn dịch mỗi ngày cho đến khi thận hoạt động bình thường. Tuy nhiên, thỉnh thoảng, thuốc ức chế miễn dịch cũng không thể ngăn chặn cơ thể bạn khỏi việc đào thải thận mới. Nếu điều đó xảy ra, bạn lại phải quay về phương pháp lọc máu và chờ đợi một lần cấy ghép khác

Thuốc ức chế miến dịch có thể làm hệ miễn dịch của cơ thể bạn yếu đi, và nó dễ làm bạn bị nhiễm trùng. Một vài loại thuốc có thể làm thay đổi cả hình dạng bên ngoài của bạn. Bạn có thể bị béo, lên cân hoặc nổi mụn hay mọc lông ở mặt. Không phải bệnh nhân nào cũng bị như vậy, tuy nhiên ăn kiêng hay trang điểm cũng có thể che bớt.

Thuốc ức chế miễn dịch nó hạn chế khả năng hoạt động của tế bào miễn dịch. Ở một số bệnh nhân, sau một thời gian dài, hạn chế miễn dịch có thể làm tăng nguy cơ bị ung thư. Một vài thuốc ức chế miễn dịch làm bệnh nhân bị đục thuỷ tinh thể, tiểu đường, tăng lượng axit trong dạ dày, cao huyết áp, các bệnh về xương. Khi sử dụng lâu, những loại thuốc này cũng có thể gây ra ung thư hay thận bị hỏng ở một vài bệnh nhân.

Ăn kiêng cho bệnh nhân cấy ghép thận

Bệnh nhân cấy ghép thận phải ăn kiêng ít hơn bệnh nhân lọc máu, tuy nhiên bạn vẫn phải hạn chế một số thực phẩm. Chế độ ăn kiêng cũng có thể thay đổi tuỳ thuộc vào thuốc bạn dùng, vào số lượng hồng cầu, cân nặng hay huyết áp.

  • Bạn có thể phải đếm lượng Ca-lo dùng. Thuốc có thể làm bạn thấy thèm ăn hơn và bạn bị tăng cân.
  • Bạn phải ăn ít muối. Thuốc có thể làm cơ thể bạn bị giữ muối, dẫn đến cao huyết áp.

Những thuận lợi và khó khăn

Cấy ghép thận cũng có những thuận lợi và khó khăn riêng

Cấy ghép thận

Thuận lợi

+ Thận mới được cấy ghép làm việcnhư thận bình thường

+ Bạn sẽ thấy khoẻ mạnh hay như  “bình thường”

+ Bạn không phải ăn kiêng quá nghiêmngặt.

+ Bạn không cần phải lọc máu nữa.

+ Những bệnh nhân cấy ghép thành công có thể có cuộc sống khoẻ mạnh lâu dài.

Khó khăn

- Cần phải có một cuộc phẫu thuật.

- Bạn phải chờ đợi người hiến thận.

- Cơ thể bạn có thể đào thải thận mới, vì vậy một quả thận được cấy ghép chưa chắc đã hoạt động tốt suốt đời.

- Bạn phải dùng thuốc ức chế miễn dịch, nó có thể gây ra nhiều biến chứng.

Làm việc với các bác sỹ

Các câu hỏi bạn có thể hỏi:

  • Cấy ghép có phải là phương pháp tốt nhất cho tôi không? Tại sao?
  • Tôi có nhiều cơ hội để có một cuộc cấy ghép thành công hay không?
  • Làm sao tôi có thể biết thành viên gia đình hay bạn tôi có thể hiến thận?
  • Những nguy cơ nào người hiến thận có thể có?
  • Nếu tôi không có thành viên  gia đình hay bạn bè nào hiến thận, làm sao tôi có thể được cấy ghép? Tôi phải chờ đợi bao lâu?
  • Triệu chứng của đào thải là gì?
  • Một cuộc phẫu thuật cấy ghép kéo dài bao lâu?
  • Những phản ứng phụ nào có thể có khi dùng thuốc ức chế miễn dịch?
  • Bác sỹ có thể giúp được những gì?

Kết luận

Quyết định phương pháp trị liệu nào là tốt nhất đối với bạn có lẽ không dễ dàng. Vì nó phụ thuộc vào tình trạng sức khoẻ, lối sống, sở thích cá nhân của bạn. Hãy thảo luận thật kỹ những thuận lợi và khó khăn của mỗi phương pháp trị liệu với bác sỹ và gia đình. Bạn cũng có thể thay đổi phương pháp khác trong khi bạn đang theo một phương pháp, tuy nhiên bạn cần phải nói với bác sỹ. Điều quan trọng là bạn cần phải nghiên cứu thật kỹ các phương pháp trước khi quyết định, với hiểu biết của mình, bạn và bác sỹ có thể quyết định được phương pháp nào là tốt nhất cho mình.


(Theo kidney.niddk.nih.gov)